(Uitgelicht) 75 jaar 'Orgelcomité Katwijk aan Zee
- Datum:
- 14 Juli 2010 - 8:10pm
- Groep:
Het ''Orgelcomité Katwijk'' werd in 1935 opgericht zodat er dus sprake is van het feit dat er al gedurende een periode van 75 jaar orgelconcerten in de Nieuwe Kerk worden gehouden. Kees Hoek secretaris van het huidige orgelcomité maakte dan ook graag tijd vrij voor een interview.
Een jubileum dus, hoe is het toenmalige orgelcomité ontstaan ?
Uit publicaties uit boeken en kranten, oude programma's uit de jaren 1960/1970 en de inscriptie uit 1935 op de voorzittershamer - in bezit van de huidige "Stichting Orgelcomité Nieuwe Kerk Katwijk aan Zee" - kun je opmaken dat er orgelconcerten werden georganiseerd door een in 1935 opgericht Orgelcomité, zodat er dus dit jaar (2010) inderdaad sprake is van een 75-jarig jubileum. Waarschijnlijk is het dan zelfs zo dat we daarmee van een van oudste orgelconcert organiserende comités van ons land zijn ! Om tot een voor 100 procent overtuigend bewijs te komen is er gezocht in het Kerkelijk Archief , de archieven van de Katwijksche Post en het Katwijks Museum alsook naar overige landelijke krantenartikelen naar publicaties uit het oprichtingsjaar 1935, maar jammer genoeg zonder resultaat.
Ook plaatsen we een oproep in de pers en op onze website met daarin de mededeling of er wellicht mensen zijn die in bezit geraakt zijn van documenten, zoals krantenartikelen, programmablaadjes od. uit 1935, die mogelijk te maken zekerheid zouden over de oprichting van het toenmalige orgelcomité
Wat we wel heel zeker weten is dat Jacob van der Marel, die gedurende 48 jaar organist van de Nieuwe Kerk is geweest [ hij overleed in 1938] werd opgevolgd door de heer Gerrit van Rhee, een naam die bij de huidige wat oudere kerkgangers bekend moet zijn, hij was overigens al vanaf de oprichting van het orgelcomité lid en werd later voorzitter.
U bent secretaris van het orgelcomité. Hoe lang bent u dat al ?
Ik kwam als orgelliefhebber vaak in de Nieuwe Kerk en bezocht daar als 14-15 jarige jongen in de jaren zestig van de vorige eeuw concerten van Piet van Egmond, Feike Asma en vele anderen. Maar het toenmalige orgel raakte in de jaren '70 al in zeer slechte staat , zelfs zo erg dat er op een gegeven moment geen orgelconcerten meer plaatsvonden. Eind jaren '70, toen er plannen werden gemaakt voor een nieuwe orgel, vroeg Jaap van Rijn, toen al hoofdorganist van de Nieuwe Kerk, of ik mee wilden helpen bij de totstandkoming van het Nieuwe Kerk-orgel en nam ik plaats in de restauratiecommissie en raakte dus als zodanig daadwerkelijk bij de restauratie van het orgel betrokken. Gedurende een periode van een 3-tal jaren werkten we met een groep van vrijwilligers in de vrije avonduren aan het restaureren van de orgelkast en de ornamenten.
Toen er weer in 1983 concerten op het nieuwe orgel werden gegeven ben ik secretaris van het orgelcomité geworden en ging me bezighouden met het organiseren van orgelconcerten op het nieuwe Van den Heuvel-orgel wat in 1983 in gebruik werd genomen.
Al 75 jaar worden er in de Nieuwe Kerk zomerconcerten gehouden. Zijn deze in de loop van tijd qua inhoud veranderd ?
Ja, dat denk ik van wel, omdat het nieuwe orgel van1983 meer mogelijkheden bood, dan het oude, ondanks dat er zelfs in de jaren '60 en '70 in de periode dat ik zelf daar de concerten bezocht , ook al enkele buitenlandse organisten het orgel bespeelden, zoals onder andere de inmiddels overleden Franse orgelmeester Jean Langlais.
Er wordt ons wel eens ''verweten'' dat we het orgelpubliek soms wat moeilijk maken door bepaalde orgelwerken te laten uitvoeren die wat minder goed bij een ''breed'' publiek bekend zijn. Toch blijkt uit programma's uit vroeger jaren dat er ook toen al behoorlijke orgelwerken werden uitgevoerd! De concerten werden toen meer bezocht door de badgasten die hier in de zomer in Katwijk volop logeerden. Ik kan me nog herinneren dat de zomerconcerten in de zestiger jaren op de dinsdagavonden werden gehouden, deze werden overigens alleen maar in de zomer gehouden, van kerstconcerten was er toen nog geen sprake.
Is het aantal bezoekers nog steeds hoog of zijn deze juist verminderd ?
Het jaar 1983 was een natuurlijk vanwege het net in gebruik genomen Van den Heuvel- orgel een heel bijzonder jaar met bijna bij ieder concert een nagenoeg volle kerk, in dat jaar werden er wel 12 concerten gehouden. De eerste concerten werden zoals gezegd zeer druk bezocht, maar later werd dat vanzelfsprekend minder. Iedereen wilde het nieuwe orgel gaan beluisteren, overigens is de belangstelling voor het orgel vanuit de gehele wereld nog steeds er groot, gezien het aantal aanvragen wat we van alle orgelhoeken van de wereld, zelfs nu nog, na 27 jaar is \dat nog steeds het geval. Van insiders weten we dat Katwijk met z'n Nieuwe Kerk-orgel als zodanig op de wereldkaart staat !
Dat er nu minder mensen komen, komt ongetwijfeld toch door de afnemende interesse voor klassieke , en dus ook orgelmuziek, wellicht toch ook door een bepaalde drempelvrees bij niet kerkelijke mensen, en uiteraard door allerlei andere vormen van muziekvermaak die middels geluidsdragers ed. het minder noodzakelijk maakt de huiskamer te verlaten voor een concert
Heeft dat ook te maken wie er concerteren ?
Jazeker, iedere organist brengt toch voor een deel z'n eigen publiek met zich mee. Wij streven naar een zo veelzijdige mogelijk samengestelde orgelserie , niet ieder jaar terugkerende organisten uit een bepaalde hoek. In Katwijk speelt ook geen rol, dat wat je elders in het land wel ziet dat ; als jij me uitnodigt dan volgt wederkerig een uitnodiging. Niet in de Nieuwe Kerk !! Zo speelden vanaf 1983 ruim 100 verschillende organisten in de Nieuwe Kerk, dus over veelzijdigheid gesproken. Meestal zitten er per zomerconcert, 1 a 2 minder bekende organisten bij, dit jaar zelfs spelen er zelfs vier organisten die nog niet eerder in de Nieuwe Kerk waren te beluisteren.
Komen onder de bezoekers ook veel jongeren op de concerten af ?
Dat is wisselend. We merken wel dat er bijvoorbeeld bij de Open Monumentendag jongeren om het hoekje komen kijken en dan ook de kans aangrijpen om op het orgel te spelen, maar het aantal jongeren op de concertavonden is in de minderheid . Het frappante is weer wel dat we een aantal malen groepen van middelbare scholen in de kerk hebben gehad, die vanwege hun culturele week de kerk en het orgel bezochten, en daar over een scriptie moeten schrijven, die dan wel heel erg onder de indruk raakten van het orgel.
Hoe zou je deze jongeren kunnen stimuleren om orgelmuziek weer aantrekkelijk te kunnen maken ?
Door het imago van de orgelconcerten bij te stellen, dus niet saai en stoffig, maar naast zijn bijzondere taak in de zondagse eredienst een concertinstrument bij uitstek ! Je zou ook door eventueel het orgel te laten zien hoe het werkt en te laten horen, door middel van excursies van scholen, zoals ik zojuist vertelde, het meer onder de aandacht van jongeren kunnen brengen. Dat hebben we ook in het verleden diverse malen met veel succes gedaan. Ik denk ook dat een toelichting voorafgaand aan het concert en in het programmaboekje, wellicht kan bijdragen aan meer belangstelling voor orgelmuziek.
Wordt er in verband met het jubileum nog iets speciaals gedaan ?
Ja, wij zijn van plan om in het najaar een bijzonder jubileumconcert met een bijzondere organist te houden. Wie dit zal zijn, is nog niet bekend, we zijn uiteraard daar wel mee doende.
In elk geval biedt de komende concertserie al heel veel mooie orgelavonden. Zoals al opgemerkt, vier organisten die nog niet eerder in de Nieuwe Kerk waren te beluisteren, waarvan de Franse organiste Lydia Sourial zelfs haar eerste orgelconcert in Nederland en dus in Katwijk zal geven. Als bijzonderheid valt ook nog te vermelden dat Vincent de Vries dit jaar uitsluitend in de Nieuwe Kerk zal concerteren.